lunes, 10 de abril de 2017

A bondade de Pancho Pillado






Francisco Pillado
Francisco Pillado (A Coruña, 1941) é unha figura principal da cultura galega. Home de teatro, activista cultural, escritor, xornalista e, sobre todo editor; o labor que veu realizando nas últimas décadas é inmenso, e a súa entrega xenerosa ao servizo da cultura e do país debe ser destacada e recoñecida. 

Ademais da entrega perseverante e da coherencia vital Pancho Pillado amosou tamén, mesmo nos tempos difíciles, a súa profunda convicción republicana. Declarouse sempre defensor da República e detractor da monarquía borbónica. Vén de ser elixido Republicano de Honra 2017 pola Comisión pola Recuperación da Memoria Histórica da Coruña, e será honrado con diversos actos. O día 18 de abril recibe unha homenaxe no Círculo de Artesáns da Coruña en recoñecemento do seu labor. A CRMH designou a Pillado por unanimidade "pola súa insubornable e constante defensa dos valores republicanos e polo seu labor en prol da recuperación histórica".

Pancho Pillado é un home de gran formación cultural, dotado dunha memoria extraordinaria, capaz de recitar poemas de Lorca ou textos de Valle Inclán sen parar; é un  melómano irredento (“Só Mozart e Beethoven poden mellorar o silencio” dixo) e un notable pianista (aínda que xa non exerce). Ten organizado na súa casa de Miño encontros musicais aos que convidaba aos amigos (algunha vez estiven alí). O seu labor do ámbito teatral foi inxente. Xunto con Manuel Lourenzo deulle pulo a numerosas iniciativas (Escola Dramática Galega, os Cadernos da EDG, a revista teatral Casahamlet, o libro  O Teatro Galego, publicación pioneira e aínda de referencia) que axudaron a manter vivo e potenciar o teatro en Galicia.

Fundadores de Laiovento
Estivo moi implicado en diversas actividades culturais e en 1997 foi elixido polo Parlamento de Galicia como membro do Consello de Administración de Compañía de RTVG,  cargo que exerceu durante dúas lexislaturas. Pero de todas as iniciativas nas que participou coido que a máis importante foi a  fundación en 1991 de Edicións Laiovento (xunto con Beiras, Pepe Carreiro, Couceiro, González Millares e Afonso Ribas). Pillado foi o director da Editorial ata 2014. A intensa dedicación a esta tarefa e a perseveranza no traballo fixeron de Laiovento unha editorial de referencia, que publicou numerosas obras de ensaio, narrativa e teatro que, doutro xeito, nunca verían a luz. Foron moitos anos de traballo xeneroso que deixaron unha fonda pegada na vida cultural do país. Compromiso e dignidade: esas verbas definen moi ben a Pancho Pillado.

Eu tiven a honra de que me encargase a edición dun texto sobre a deriva privatizadora da sanidade en Galicia. Dese encargo naceu o libro “A saúde como negocio” (2012), que continuou cunha edición revisada en castelán (2014) e con “A comercialización da saúde” (2016). Son libros de combate, que tentan denunciar e poñer freo á contrarreforma sanitaria que está a realizar o Partido Popular. Co primeiro libro recorremos toda Galicia (coa compaña da súa muller, a adorable Noli) e fixemos numerosas presentacións e debates nas que Pancho sempre se implicou con enerxía e entusiasmo.  Nesas viaxes, e nas longas conversas de ida e volta, decateime de que, por enriba de todas as súas calidades  ten unha principal: a bondade. Porque Pancho Pillado é, por enriba de todo, unha boa persoa, afectuosa e con gran sentido da amizade.  Ben merece estas homenaxes. Saúde e República, mestre.

Pancho Pillado e Noli, nunha foto publicada por Praza Pública

 

sábado, 25 de marzo de 2017

Xosé González, un dos imprescindibles






Xosé González Martinez é unha figura importante na historia recente deste país. Nos seus anos mozos, na militancia clandestina, cando participou na creación da Unión do Pobo Galego (UPG), era coñecido como Pepiño de Teis, pois foi nese barrio vigués onde naceu hai sesenta e seis anos. Os que o coñecemos máis tarde chamámoslle Pepe de Redondela, pola súa longa vinculación laboral con ese concello do sur de Galicia. Agora que lle chega o momento da xubilación cómpre facer un recoñecemento público dos seus méritos e do seu traballo.

Non podo falar do papel que xogou nos anos clandestinos, cando foi un protagonista importante do renacemento político do nacionalismo galego, pois descoñezo os detalles. El tampouco conta moito dese tempo aínda que teño a certeza que podería escribir unha memorias con moita substancia. El verá cando se pon á tarefa, se así o considera. Mais nas últimas décadas fixo unha labor de gran trascendencia para “galeguizar Galicia”, en defensa da cultura e da lingua propia. 

É o impulsor principal dun enramado de organizacións que aglutinan a centos de persoas arredor do compromiso con Galicia e co galego. Desde a creación da Asociación de Funcionarios para a Normalización Lingüística en 1984 (que acollerá posteriormente a Irmandade Xurídica e a Irmandade Sanitaria), foron xurdindo iniciativas: a Fundación Lois Peña Novo, a Asociación Álvaro das Casas, o Foro Enrique Peinador, a Asociación de Amigos do Couto Mixto...  É o máis parecido a un holding empresarial como o de Rumasa, que montou Ruíz Mateos para facerse multimillonario. Pero Pepe, en lugar de facer cartos, dedicou todo o seu esforzo a facer país, a potenciar a cultura e o idioma propio. Nestes últimos anos dedicou moito tempo e enerxía a potenciar o etiquetado de produtos en galego –como un elemento de identificación e prestixio-, a procurar a galeguización das numerosas orquestras que existen en Galicia -que arrastran tanto público polas romarías-, e a promover o uso do galego nos actos funerarios e nas lápidas dos cemiterios, pois resulta sorprendente a absoluta desgaleguización dos rituais que se realizan arredor da morte. 
 
Xosé González fixo nestas últimas décadas, e continúa a facer, un traballo de extraordinaria importancia para o país. Desde un segundo plano, sempre sen buscar o protagonismo, está detrás de numerosas iniciativas sociais, culturais e políticas de gran relevancia. Hai unha idea, que comparto totalmente e que el recorda con reiteración: o porvir do país e do idioma non está na poesía, non está na literatura. Ou conseguimos que a lingua estea viva nos xulgados, nos hospitais, nas empresas, na rúa e nos patios de xogo, ou non terá futuro. A lingua ten que estar na vida cotiá e non ser só un elemento ritual dos actos políticos e dos xogos florais.


Comecei a ter contacto máis intenso e frecuente con Pepe de Redondela en 2005, cando tiven a honra de recibir o premio Lois Peña Novo. Desde 2010 puxemos en marcha, con outros compañeiros, a Irmandade da Sanidade Galega (ISAGA), que pretende promover a utilización do galego no ámbito sanitario. Neste intre  ISAGA conta con máis de trescentos irmandiños, persoas que se comprometen a usar o galego na vida e no exercicio da profesión. 


Hai dúas características que definen a personalidade de Pepe de Redondela: a coherencia e a perseveranza. Nos seus anos mozos asumiu un compromiso con Galicia que non abandonou en todo o seu periplo vital; con erros e acertos, que de todo haberá, a súa fidelidade foi sempre inquebrantable. E da súa perseveranza dan testemuña os numerosos proxectos que foi quen de impulsar e soster, nestes tempos tan difíciles. Dos seus anos de actividade clandestina quedoulle unha actitude de seriedade e distancia afectiva que non é real. Pepe é, ademais de todo o dito, un home afectuoso e sentimental, que vive con paixón o seu compromiso; un home leal e con elevado sentido da amizade. Recordando a Bertolt Brecht, podemos dicir que é un dos imprescindibles. 

“Hai homes que loitan un día e son bos. Hai outros que loitan un ano e son mellores. Están os que loitan moitos anos, e son moi bos. Pero hainos que loitan toda a vida: eses son os imprescindibles”.  (Bertolt Brecht)

PD: Pepe de Redondela vai recibir unha homenaxe o 31 de marzo no Castelo de Soutomaior.

martes, 31 de enero de 2017

Reunión xeral da Asociación Galega para a Defensa da Sanidade Pública





A Asociación Galega para a Defensa da Sanidade Publica (AGDSP) é unha organización sanitaria que ten como principal obxectivo intervir na política sanitaria coa finalidade de mellorar e defender o sistema sanitario público fronte ás forzas que pretenden desde hai anos o seu desmantelamento e privatización. 

Somos unha organización galega, federada con outras organizacións similares de todo o Estado na Federación de Asociacións para a Defensa da Sanidade Pública. Durante máis de 30 anos viñemos realizando investigacións e propostas en materia sanitaria; promovendo mobilizacións profesionais e cidadás en defensa da sanidade pública, apoiando as intervencións dos grupos políticos progresistas nas institucións representativas, colaborando coas organizacións sindicais na defensa dos lexítimos intereses dos traballadores sanitarios, e informando á sociedade a través dos medios de comunicación.
Desde a AGDSP temos potenciado a creación dunha gran alianza social e profesional en defensa do Sistema de Saúde Público Galego, en colaboración con outras organizacións sociais, políticas, sindicais e profesionais. Esta alianza plasmouse nas Plataformas en Defensa da Sanidade (SOS Sanidade Pública) activas en toda a xeografía de Galicia.

Somos un colectivo non partidario, pero non neutral politicamente; temos unha orientación progresista, que integra a traballadores/as sanitarios/as de todas as categorías e ideoloxías que queren manter e mellorar un sistema público de saúde público, universal, equitativo, accesible e de calidade. 

O noso funcionamento baséase na lealdade, a xenerosidade e a defensa dun ben tan importante como a saúde, o que foi a clave para superar grandes retos e problemas durante estes anos, mantendo ao mesmo tempo un carácter aberto e plural. 

 
A Sanidade Pública Galega en perigo:
·       O sistema está en risco real de privatización como consecuencia das políticas neoliberais que consideran a saúde como unha oportunidade de negocio, e a crise económica serve de coartada para desmantelar o noso sistema sanitario.
·       Existe unha gran preocupación na poboación e nos traballadores sanitarios polo futuro do sistema público, como demostran as numerosas mobilizacións en defensa da Sanidade Pública dos últimos anos, en todas as áreas sanitarias de Galicia.
Neste escenario parece necesario potenciar a AGDSP como o espazo, aberto a todas as ideoloxías progresistas, que permita a implicación dos sanitarios/as e estudantes de ciencias da saúde que queiran incorporarse á loita por salvar o sistema público. Aínda que son moitos os que veñen colaborando desde hai tempo connosco, é necesario abrir a organización a todos os que queiran participar e colaborar na elaboración de novas estratexias e mobilizacións.
As Plataformas en Defensa da Sanidade Pública (SOS Sanidade Pública), están tendo un gran protagonismo nas loitas sociais en toda Galicia e necesitan dunha maior participación nas mesmas de traballadores/as da saúde. 

Para alcanzar este obxectivo convocamos unha reunión aberta a todos/as os sanitarios/as de todas as categorías a unha reunión e próximo día  8 de febreiro coa seguinte orde do día: 

1.           Elección dunha Xunta Directiva aberta a quen estea interesado en formar parte da mesma.
2.           Acordar un sistema de funcionamento aberto e participativo que facilite a implicación e colaboración dos traballadores/as sanitarios/as na elaboración das estratexias, decisións e actividades a nivel autonómico e nas diferentes áreas sanitarias, centros asistenciais e na Administración.
3.           Consensuar un Plan de Actuación que fixe as tarefas e prioridades da AGDSP para o ano 2017. 

Pedimos que realicedes o maior esforzo posible por difundir esta invitación, trasladándoa a todos os traballadores e estudantes que consideredes interesados na defensa e mellora da sanidade pública. 

A reunión, a celebrar o dia 8 de febreiro as 17 horas no Centro Sociocultural As Fontiñas de Santiago de Compostela (Rúa Berlín, 13), debe ser un punto de inflexión para revitalizar e potenciar unha asociación tan necesaria nestes momentos de incerteza.

sábado, 21 de enero de 2017

Entrevista a Fernando Ontañón


En Nueva Tribuna



“A novela reflexiona sobre a fraxilidade do que somos, sobre a construción que facemos de nosa propia vida”


 A orde invisible das cousas  (Ézaro Edicións, 2016) é o terceiro libro de narrativa que publica o escritor Fernando Ontañón, un cántabro corentón (Santander, 1972) que vive na Coruña desde hai moitos anos. Tras “Relatos invisibles” (2010) e “O xornalista despedido” (Premio de Novela Curta Dulce Chacón, 2014) chega agora ás librarías esta novela de máis de trescentas páxinas que, na miña opinión, confírmao como un extraordinario escritor, destinado a ocupar un lugar de preferencia no sistema literario español. 

Fernando Ontañón está nestas últimas semanas en ruta, facendo presentacións do seu libro en diversos recunchos da nosa xeografía. O escritor e crítico Ignacio Sanz, que o acompañou no acto realizado na libraría Intempestivos de Segovia, afirma que, con esta obra, “Ontañón non fai senón seguir ascendendo en complexidade para entregarnos unha obra intrigante, ambiciosa e madura”. Hoxe o escritor fixo un alto no camiño para concedernos esta entrevista.

-“A orde invisible das cousas”: de onde procede este título tan poético e enigmático?
Tropecei con esta frase nunha novela de Paul Auster, “A música do azar”. Pareceume que reflectía moi ben unha idea que aparece na novela, o xeito, ás veces tan inconsciente, en que construímos as nosas vidas. Quen eramos antes e como chegamos ata aquí, as decisións tomadas, o que deixamos atrás, as cousas ás que renunciamos. 

-Esta novela, máis complexa que os libros anteriores, desenvolve en paralelo dúas historias co mesmo protagonista en momentos diferentes da súa vida. O que comeza, de forma sutil, como unha historia de amores e desamores, vaise complicando para converterse nunha trama policial e política situada no tardofranquismo. Hai unha intencionalidade previa de abordar ese momento da nosa historia?

 
Fernando Ontañón e Ignacio Sanz na libraría Intempestivos, Segovia
Interésanme máis as reaccións humanas, as emocións e contradicións dos personaxes que a cuestión política ou histórica. Pero é verdade que a novela mostra tamén como unha xeración como a miña, nacida coa democracia, medrou envolvida nunha sorte de silencio respecto ao pasado, un silencio case doméstico. Nos noventa, apenas quince anos despois da morte de Franco, os mozos de entón non tiñamos nin idea de toda esa violencia da que viñamos.

-A Brigada Político-Social aparece a través dalgúns dos seus protagonistas máis relevantes (o comisario Conesa ou Billy el Niño). Considera que esa ignorancia e indiferenza que manifestan os protagonistas da novela sobre estas intrigas do franquismo e da Transición é algo xeneralizado na mocidade actual?
Os mozos da novela desenvólvense no primeiros noventa e moi pouco sabían entón de todo iso, a pesar de que os casos de torturas e detencións ilegais por parte da Brigada Político-Social persistiron ata mediados dos setenta. Imaxínome que o tempo transcorrido desde entón non axudaría. De todos os xeitos, coido que hai menos indiferenza que falta de información. Falouse moi pouco deste tema. É coma se nos avergoñáse falar diso. Demasiada xente pensa que para seguir adiante é mellor non remover o pasado. Os propios políticos, os diferentes gobernos democráticos deste país, en maior ou menor medida, evitaron sempre falar diso. O xuíz Garzón tentou poñer algo de luz e xa vimos como acabou. A xuíza Servini, desde Arxentina, ordenou a detención e extradición de varios membros da Brigada Político-Social, sospeitosos de torturas, entre eles José Antonio González Pacheco, alias Billy el Niño, pero a Audiencia Nacional rexeitou esa orde por considerar que os delitos prescribiran. Parece que hai unha deliberada intención de esquecemento.

-Nesta historia hai numerosas referencias a libros e escritores e citas das súas creacións. Estas chiscadelas literarias son unha especie de homenaxe aos seus narradores de referencia?
A novela fala do paso do tempo e, para o protagonista, os libros funcionan como referencias temporais. A min pásame; o recordo de certos momentos da miña vida está vinculado ás miñas lecturas. Todo lector ten unha memoria sentimental asociada aos libros que o foron acompañando. Pasa tamén coa música. E en “A orde invisible das cousas”, esas referencias, teñen moito que ver con libros que foron ou son importantes para min. 

-Cales son os seus referentes literarios máis importantes, en España e no mundo? A cales considera os seus mestres?
Gardo un agarimo especial a ese grupo de escritores españois cos que medrei como lector e cos que descubrín a miña paixón polos libros e a literatura: Carmen Martín Gaite, Antonio Muñoz Molina, Rafael Chirbes, Julio Llamazares. Eles mesmos, moitas veces, fóronme guiando cara novas lecturas e autores. Os referentes son moitísimos, pero a miña devoción é total por esa literatura norteamericana do século XX que representan autores como John Cheever, Raymond Carver, Don DeLillo, Richard Ford...

-No libro tamén hai numerosas referencias musicais. Que importancia ten a música na súa escritura e no proceso creativo?
A música, como dicía antes, forma parte tamén da memoria. Para min, ademais, está moi relacionada coa escritura. Sempre escribo con música, e a elección é importante, ten que aludir ao ton e ao ritmo da narración.  

-Hai dúas cidades, A Coruña e Zaragoza, que son tamén protagonistas nesta obra, pois nelas transcorre case toda a trama. Hai algunha razón, á parte das puramente biográficas, para conceder unha presenza tan notable a estas urbes?
Zaragoza é un dos motores narrativos da novela. Foi unha cidade importante para min en certa etapa da miña vida. Representa a memoria do personaxe. A distancia entre ambas as cidades fai referencia tamén a esa outra distancia que o tempo pon entre o mozo de vinte anos e o home de corenta que non consegue recoñecerse naquel.

-Na novela tamén hai reflexións sobre a culpa, sobre a covardía, sobre a determinante influencia do azar nas nosas vidas, sobre a deterioración da convivencia na parella. Hai un certo pouso de amargura na trama novelesca. Ten o autor unha visión pesimista sobre a vida ou sucede, simplemente, que os protagonistas son uns desgraciados?
A novela reflexiona sobre a fraxilidade do que somos, sobre a construción que facemos de nosa propia vida, as decisións que tomamos, o que deixamos atrás, as cousas ás que renunciamos, quizá por medo ou comodidade, e que determinan o que somos agora. Non creo que os protagonistas sexan uns desgraciados, ao contrario, paréceme que hai certa lucidez nesa vontade de enfrontarse á vida e a si mesmos. Oxalá todos puidésemos facer algo parecido. Pero a vida que levamos apenas nos deixa tempo para esa reflexión. Para iso serve a literatura.    

O autor na libraría Berbiriana da Coruña
-Nun recente artigo, publicado en Nueva Tribuna, vostede facíase a pregunta “Por que escribo?”, e lembraba unha resposta de Félix Romeo: “Escribo porque teño medo”. Por que escribe Fernando Ontañón? Cales son as razóns que o levan a inventar historias e facelas públicas en forma de libro?
Hai unha resposta xenial de Juan José Millás a esta pregunta: “Escribo polas mesmas razóns que leo, porque non me atopo ben”. Que máis se pode dicir? Escribir é unha forma como outra calquera de estar no mundo, supoño que é a miña forma de enfrontarme á vida.

-O momento que vive o mundo do libro non é, certamente, o máis halagüeño. Está Fernando Ontañón comprometido para continuar coa súa carreira de escritor? Hai outros proxectos en marcha?
A literatura sempre se moveu nas marxes. Ler é un pracer solitario. Sempre será un momento difícil para o libro. Sigo escribindo, claro. Non se me ocorre outra cousa mellor que facer.